تابعیت ایتالیا از راه تبار در 2026

در 2025 چه تغییر کرد و چرا راهنماهای قدیمی گمراه‌کننده‌اند

تا 27 مارس 2025 تابعیت ایتالیا بدون سقف نسل از راه خون منتقل می‌شد. فقط کافی بود زنجیره‌ای پیوسته را مستند کنید: جدی که ایتالیایی به دنیا آمده و پیش از تولد حلقهٔ بعدی خانواده این وضعیت را از دست نداده بود. نتیجه‌ها و نوادگان نسل‌های بعدی مهاجران قرن نوزدهم بر همین پایه به رسمیت شناخته می‌شدند.

در 28 مارس 2025 دولت فرمان-قانون 36/2025 را صادر کرد و در 23 مه پارلمان آن را به قانون 74/2025 تبدیل کرد که از 24 مه 2025 اجرا می‌شود. این قانون مادهٔ 3 مکرر را به قانون تابعیت 91/1992 افزود و عبارتش صریح است: کسی که در خارج به دنیا آمده و تابعیت دیگری دارد هرگز تابعیت ایتالیا را به دست نیاورده تلقی می‌شود. این قاعده به گذشته و کسانی که مدت‌ها پیش از اصلاحات به دنیا آمده‌اند هم می‌رسد. سلب تابعیت برای آینده نیست، بلکه نپذیرفتن این است که تابعیت هرگز به وجود آمده باشد.

مرز زمانی ساعت 23:59 به وقت رم در 27 مارس 2025 است. هر چه پس از آن لحظه ثبت شود، از جمله دعاوی دادگاهی، طبق قواعد تازه بررسی می‌شود.

اصلاحات به چالش کشیده شد و پابرجا ماند

در 11 مارس 2026 دادگاه قانون اساسی ارجاعی از دادگاه تورین را بررسی کرد و در حکم 63/2026 که در 30 آوریل 2026 ثبت شد، اعتراض‌ها به مادهٔ 3 مکرر را رد کرد. قانون‌گذار در تابعیت اختیار گسترده دارد، حق قانون اساسی برای انتقال نامحدود از راه خون وجود ندارد و اثر عطف به ماسبق اینجا پذیرفتنی است. دادگاه صراحتاً وضعیت متقاضیانی را که روند را شروع کرده اما پیش از 27 مارس 2025 هرگز نوبت تأییدشده نگرفته بودند باز گذاشت.

در 23 ژوئیهٔ 2026 همان دادگاه با قرار 147/2026 دربارهٔ ارجاع‌های دادگاه‌های مانتوا و کامپوباسو رسیدگی را متوقف کرد و از دیوان دادگستری اتحادیهٔ اروپا پرسید آیا مادهٔ 3 مکرر با مادهٔ 9 معاهدهٔ اتحادیهٔ اروپا و مادهٔ 20 معاهدهٔ کارکرد اتحادیهٔ اروپا، یعنی با خود شهروندی اتحادیه، سازگار است. تا پاسخ لوکزامبورگ، مادهٔ 3 مکرر کاملاً اجرا می‌شود. چنین پرونده‌هایی بسیار بیش از یک سال طول می‌کشند و نتیجه قابل پیش‌بینی نیست، پس برنامهٔ شخصی را بر ابطال اصلاحات بنا نکنید.

چه کسی در 2026 هنوز واجد شرایط است

مادهٔ 3 مکرر فهرستی بسته از استثناها دارد. یکی کافی است، اما باید با مدارک ثابت شود، نه داستان‌های خانوادگی.

نکتهٔ کلیدی بند ج: انحصاری بودن تابعیت در تاریخ تولد شما سنجیده می‌شود، یا در تاریخ مرگ جد اگر زودتر فوت کرده باشد. وزارت کشور به ادارات دستور داده که اظهارات و سوگندنامه‌های خود متقاضی کافی نیست و اداره باید خودش بررسی کند که آیا جد هرگز تابعیت دوم داشته است یا نه.

بند د دربارهٔ ترتیب است: دو سال اقامت باید پس از گرفتن تابعیت توسط والد و پیش از تولد شما باشد، نه در هر زمانی از زندگی‌اش.

سقف نسل در عمل

از نظر فنی قانون از درجه‌های خویشاوندی حرف می‌زند نه نسل‌ها: والد درجهٔ اول و پدربزرگ و مادربزرگ درجهٔ دوم‌اند. پدرِ پدربزرگ اصلاً در فهرست نیست. شرط سخت‌تر دومی است: جد باید ایتالیایی و نه چیز دیگری بوده باشد.

نتیجه ناخوشایند اما ساده است. اصلاحات نوه‌ها را به‌عنوان یک گروه حذف نکرد، بلکه خانواده‌هایی را که جدشان تابعیت دوم گرفته بود حذف کرد. در آرژانتین، برزیل، آمریکا و اروگوئه تابعیت گرفتن عادی بود، چون بدون آن کار کردن یا داشتن ملک راحت نبود. در عمل بند ج اقلیتی از نوادگان را نجات می‌دهد، نه اکثریت را.

زنجیرهٔ انتقال: چه چیزی پیش از مادهٔ 3 مکرر بررسی می‌شود

مادهٔ 3 مکرر صافی اضافه است، نه جایگزین قواعد قدیم. اول ثابت می‌کنید که تابعیت واقعاً در زنجیره منتقل شده، سپس شرایط تازه اعمال می‌شود. همهٔ گسست‌های کلاسیک هنوز هستند.

• تابعیت گرفتن پیش از تولد بعدی. اگر جد پیش از تولد نفر بعدی زنجیره تابعیت خارجی گرفته باشد، چیزی به آن فرزند نرسیده است. تاریخ تابعیت گرفتن از همه‌چیز مهم‌تر است.
• قاعدهٔ 1948. زن نمی‌توانست تابعیت را به فرزندانی که پیش از 1 ژانویهٔ 1948 به دنیا آمده بودند منتقل کند. این پرونده‌ها اصلاً از راه اداری قابل رسیدگی نیستند، فقط در دادگاه، و حالا علاوه بر آن به مادهٔ 3 مکرر برمی‌خورند.
• کناره‌گیری. کناره‌گیری داوطلبانهٔ جد به همان اندازهٔ تابعیت گرفتن خط را می‌شکند.
• مسئلهٔ صغیر. بخشنامهٔ 43347/2024 وزارت کشور خط را در جایی شکسته می‌دانست که والد وقتی فرزند هنوز صغیر بود تابعیت گرفته بود. دادگاه‌ها به‌طور گسترده مخالفت کردند و تا 2026 رویهٔ قضایی، از جمله موضع دیوان عالی تمیز، به نفع متقاضیان تثبیت شد. اینکه کنسولگری یا شهرداری مشخص شما آن را چطور اعمال می‌کند را پیش از ثبت بررسی کنید.
• ناهمخوانی سوابق. نام خانوادگی با املای متفاوت، تاریخ یا محل تولد ناهمخوان رایج‌ترین دلیل روزمرهٔ رد است. این‌ها را پیش از ثبت از راه اصلاح احوال شخصیه درست کنید.

مدارک، تأییدیه‌ها و ترجمه‌ها

پرونده حلقه به حلقه ساخته می‌شود: سوابق تولد، ازدواج و فوت هر نسل از جد ایتالیایی تا شما، به‌علاوهٔ مدارکی که شرایط مادهٔ 3 مکرر را کامل می‌کنند.

تأییدیه را کشوری صادر می‌کند که سند را تولید کرده؛ ایتالیا، برزیل، آرژانتین و آمریکا همه عضو کنوانسیون لاهه 1961 هستند، پس قانونی‌سازی کامل کنسولی لازم نیست. ترجمه‌ها باید رسمی یا تأییدشدهٔ کنسولگری باشند و ترجمهٔ عادی دفتر ترجمه رد می‌شود. الزامات صوری میان حوزه‌های کنسولی فرق می‌کند، پس پیش از سفارش سوابق بایگانی فهرست کنسولگری خودتان را بررسی کنید.

کجا ثبت کنیم، چقدر هزینه دارد و چقدر طول می‌کشد

اگر در خارج زندگی می‌کنید، در کنسولگری ایتالیای حوزهٔ خودتان ثبت می‌کنید. اگر به ایتالیا بروید و اقامت ثبت کنید، می‌توانید در شهرداری‌تان ثبت کنید. نوبت‌های کنسولی از راه سامانهٔ نوبت‌دهی آنلاین گرفته می‌شود و گلوگاه معمولاً نوبت است نه تصمیم: در حوزه‌هایی با جامعه‌های بزرگ ایتالیایی نوبت‌ها در چند دقیقه تمام می‌شوند و انتظار به سال سنجیده می‌شود.

هزینهٔ کنسولی درخواست بزرگسال حدود 600 یورو برای هر نفر است و در صورت رد برگردانده نمی‌شود. تعرفه‌های کنسولی گهگاه تنظیم می‌شوند، پس مبلغ را هنگام ثبت تأیید کنید. سهم جداگانهٔ 250 یورویی به وزارت کشور برای اعلامیه‌های کسب تابعیت به حکم قانون اعمال می‌شود که برای هر صغیر پرداخت می‌شود. علاوه بر این سوابق بایگانی، تأییدیه، ترجمه و در مسیر دادگاه هزینهٔ دادگاه و همراهی حقوقی است که متخصصان ما همراه با شرکای دارای مجوز در ایتالیا انجام می‌دهند.

برای به رسمیت شناختن از راه تبار آزمون زبان ایتالیایی نیست: دولت وضعیتی را تأیید می‌کند، نه اینکه اعطا کند. ایتالیایی سطح میانی 1 در سناریوی دیگری لازم است، یعنی تابعیت از راه اقامت یا ازدواج.

دربارهٔ زمان، صریح: رقم 6 تا 12 ماه مربوط به رویهٔ پیش از اصلاحات برخی کنسولگری‌ها بود و امروز گمراه‌کننده است. از 19 فوریهٔ 2026، قانون شمارهٔ 11 ایتالیا مورخ 19 ژانویهٔ 2026 تا 36 ماه، یعنی سه سال از ثبت، برای تصمیم اجازه می‌دهد (سقف قبلی 730 روز بود). شمارش فقط از ثبت شروع می‌شود؛ انتظار برای نوبت حساب نمی‌شود. همین قانون پذیرش را محدود می‌کند: هر کنسولگری سالانه بیش از پرونده‌هایی که در 2025 بسته درخواست بزرگسال نمی‌پذیرد و هرگز کمتر از 100 نه. از 1 ژانویهٔ 2029 بزرگسالان ساکن خارج درخواست‌هایشان را به جای کنسولگری با پست به یک دفتر مرکزی وزارت خارجهٔ ایتالیا در رم می‌فرستند. چرخهٔ واقع‌بینانه سال‌ها طول می‌کشد: انتظار برای نوبت، خود بررسی، انتقال سوابق به دفاتر ایتالیایی، ثبت در فهرست ایتالیایی‌های مقیم خارج و تنها پس از آن گذرنامه. این برنامه‌ای نیست که بتوانید تاریخ مهاجرت را بر آن تنظیم کنید.

مسیر دادگاه: کجا هنوز جواب می‌دهد

دعاوی ثبت‌شده تا ساعت 23:59 در 27 مارس 2025 طبق قانون قبلی تصمیم‌گیری می‌شوند، همان چیزی که بند ب می‌گوید. هر چه بعدتر ثبت شود مشمول مادهٔ 3 مکرر است، پس دادخواهی دیگر راه دور زدن اصلاحات نیست. جایی مفید می‌ماند که حق وجود دارد اما در اداری بسته است: پرونده‌های 1948، رد کنسولی، بی‌عملی فراتر از مدت معقول، اختلاف بر سر خوانش زنجیره.

برای متقاضیان ساکن خارج، صلاحیت دادگاه از محل تولد جد ایتالیایی پیروی می‌کند: پرونده به بخش تخصصی مهاجرت دادگاه آن حوزه می‌رود. اصلاحات قواعد ادله را هم تغییر داد: طبق مادهٔ 19 مکرر اصلاح‌شدهٔ فرمان 150/2011 بار اثبات بر عهدهٔ متقاضی است و سوگند و شهادت شهود به‌عنوان ادله کنار گذاشته شده‌اند. خاطرات خویشاوندان پرونده را نمی‌برد، مدارک می‌برد.

یک عامل اضافه در 2026 پاسخ معلق دیوان دادگستری طبق قرار 147/2026 است. برخی رسیدگی‌ها ممکن است تا رسیدن آن متوقف شوند و به زمان‌هایی که از قبل سال‌ها طول می‌کشند عدم قطعیت اضافه کنند.

اگر حق خون بسته است: واقعاً چه می‌ماند

اول آنچه از قبل منقضی شده. پنجرهٔ انتقالی برای صغارِ فرزندان شهروندانی که طبق بندهای الف، الف مکرر و ب به رسمیت شناخته شده بودند تا ساعت 23:59 در 31 مه 2026 بود. هر کس آن را از دست داده حالا از قواعد عادی مادهٔ 4 پیروی می‌کند.

• بند ج از بند 1 مادهٔ 4. اگر یکی از والدین یا پدربزرگ و مادربزرگ از راه تولد شهروند ایتالیا بوده، تابعیت را می‌توان با اعلامیه گرفت: تا رسیدن به سن قانونی دست‌کم دو سال اقامت قانونی در ایتالیا داشته باشید و ظرف یک سال پس از هجده سالگی اعلام کنید. پنجره‌ای باریک است که فقط به جوانانی می‌خورد که از پیش به ایتالیا رفته‌اند.
• بند 1 مکرر مادهٔ 4. برای فرزند صغیر شهروند از راه تولد: اعلامیهٔ والدین به‌علاوهٔ دو سال اقامت قانونی کودک در ایتالیا پس از آن یا اعلامیه‌ای که ظرف یک سال پس از تولد ثبت شود. سهم 250 یورو برای هر کودک است.
• بند الف از بند 1 مادهٔ 9. برای فرزندان و نوه‌های شهروندان از راه تولد، تابعیت از راه اقامت از سه سال به دو سال کوتاه شد. اما این امتیازی صلاحدیدی است نه حق: اقامت قانونی، درآمد، سابقهٔ پاک و ایتالیایی میانی 1 لازم دارد. نوادگان دورتر با مدت عادی ده‌ساله روبه‌رو هستند.
• مادهٔ 17 مکرر سوم، بازپس‌گیری. هر کسی که در ایتالیا به دنیا آمده یا دست‌کم دو سال پیوسته آنجا اقامت داشته و طبق قواعد قدیم قانون 555/1912 با گرفتن تابعیت خارجی هنگام زندگی در خارج تابعیت را از دست داده، می‌تواند آن را با اعلامیه بازپس بگیرد. پنجره محدود است: 1 ژوئیهٔ 2025 تا 31 دسامبر 2027. کناره‌گیری‌های از 16 اوت 1992 به بعد را شامل نمی‌شود.
• ورود کاری خارج از سهمیه برای نوادگان. فرمانی مورخ 17 نوامبر 2025 ورود کاری خارج از سهمیه‌های سالانه را برای نوادگان ایتالیایی‌ها از هفت کشور با بزرگ‌ترین جامعه‌ها باز کرد: آرژانتین، برزیل، آمریکا، کانادا، استرالیا، ونزوئلا و اروگوئه. قرارداد با کارفرمای ایتالیایی لازم دارد و خوداشتغالی را شامل نمی‌شود. فهرست کشورها و شرایط بازنگری می‌شوند، پس پیش از آماده کردن مدارک متن جاری را بررسی کنید.
• اجازه‌های اقامت عادی. اگر تبار کمکی نکند، راه‌های استاندارد می‌مانند: اجازه‌های اقامت ایتالیا، از جمله اقامت انتخابی برای افراد مستقل مالی، و ویزای عشایر دیجیتال. تابعیت در این راه‌ها پس از ده سال اقامت می‌آید.

مقایسهٔ برنامه‌های تبار در جاهای دیگر هم ارزش دارد. جایی که ایتالیا حالا جدی صرفاً ایتالیایی می‌خواهد، رومانی و چند کشور اروپای شرقی نسل‌ها را جور دیگری می‌شمارند.

چه چیزی ممکن است خراب شود و این راه به درد چه کسی نمی‌خورد

بدون تعارف.

• معلوم می‌شود جد تابعیت دوم داشته. رایج‌ترین دلیل رد در 2026. حافظهٔ خانوادگی می‌گوید پدربزرگ ایتالیایی ماند؛ سند بایگانی تابعیت گرفتنی در دههٔ 1950 را نشان می‌دهد. این را پیش از جمع کردن هر چیز دیگری بررسی کنید، نه بعد.
• خویشاوندی فراتر از پدربزرگ و مادربزرگ. نتیجه‌ها به‌طور کامل کنار گذاشته شده‌اند و هیچ مدرک اضافه‌ای از پیوند با ایتالیا آن را تغییر نمی‌دهد.
• صف از حق مهم‌تر است. حتی پروندهٔ بی‌نقص هم به در دسترس بودن نوبت کنسولی برمی‌خورد که نه به شما بستگی دارد و نه به متخصصان ما.
• هزینه‌ها برنمی‌گردند. هزینهٔ کنسولی در صورت رد برگردانده نمی‌شود و پولی که برای سوابق بایگانی، تأییدیه و ترجمه خرج شده هم برنمی‌گردد. پاسخ منفی در مرحلهٔ ارزیابی چند هزار یورو صرفه‌جویی می‌کند.
• سوابق دوران شوروی. برای نوادگان ایتالیایی‌ها در کریمه، اودسا یا گرجستان تصویر از میانگین سخت‌تر است: سوابق اغلب گم شده یا تحریف شده‌اند و اجداد معمولاً تا زمان تولد فرزندانشان تابعیت شوروی داشتند که بند ج را می‌بندد.
• عطف به ماسبق. کسانی که دهه‌ها خود را از راه خون ایتالیایی می‌دانستند اما هرگز ثبت نکردند حق را از دست داده‌اند و دادگاه قانون اساسی آن را پذیرفتنی دانست.
• شرط بستن روی دیوان دادگستری اتحادیهٔ اروپا. انتظار برای ابطال مادهٔ 3 مکرر ممکن است سال‌ها بدون تضمین طول بکشد. برنامه نیست.

این راه اصلاً به درد این‌ها نمی‌خورد: کسی که ظرف یک سال گذرنامهٔ اتحادیهٔ اروپا لازم دارد؛ نتیجه‌ها و نوادگان دورتر؛ خانواده‌هایی که جدشان پیش از تولد بعدی زنجیره در خارج تابعیت گرفت؛ کسی که برای هر حلقه مدرک مستند ندارد؛ و کسی که حاضر نیست بدون نتیجهٔ تضمینی برای بایگانی و ترجمه خرج کند.

چطور شروع کنیم

1. زنجیره را از جد ایتالیایی تا خودتان ترسیم کنید و تاریخ‌های تولد، ازدواج، فوت و مهاجرت هر حلقه را بنویسید.
2. مشخص کنید که مشمول بند ج یا بند د مادهٔ 3 مکرر هستید. تا پاسخ این روشن نشده، هیچ چیز دیگری مهم نیست.
3. سند تابعیت گرفتن یا گواهی نبود آن را از کشوری که جدتان به آن مهاجرت کرد سفارش دهید. کندترین و تعیین‌کننده‌ترین مدرک است.
4. سوابق را برای ناهمخوانی نام و تاریخ بررسی کنید و اصلاحات را از پیش آماده کنید.
5. مسیر را انتخاب کنید: کنسولگری حوزهٔ خودتان، شهرداری پس از رفتن به ایتالیا یا دادگاه اگر در اداری بسته است.
6. اگر مادهٔ 3 مکرر شما را کنار می‌گذارد، یک سال برای پرونده‌ای که رد می‌شود وقت نگذارید. مستقیم به راه‌های جایگزین بروید.

مزایای تابعیت ایتالیا

راه گرفتن تابعیت ایتالیا: گام‌به‌گام

پرسش‌های پرتکرار

190 کشور بدون ویزا با گذرنامهٔ ایتالیا