تابعیت مضاعف چیست: ایرانیان دارای پاسپورت دوم در قانون مدنی پس از اصلاح ماده ۹۸۹

قانون مدنی ایران درباره پاسپورت دوم، ترک تابعیت، ازدواج با تبعه خارجی، فرزندان و بازگشت به تابعیت چه می‌گوید.

تابعیت مضاعف یعنی یک نفر هم‌زمان تبعه دو کشور باشد. قانون مدنی ایران چنین وضعی را نمی‌پذیرد. ایرانی‌ای که بی ترک قانونی تابعیت، پاسپورت کشور دیگری گرفته باشد، از نگاه این قانون فقط تبعه ایران است.

ماده ۹۸۹ قانون مدنی پس از اصلاح سال ۱۴۰۴ می‌گوید: "هر تبعه ایرانی که بدون رعایت مقررات قانونی بعد از تاریخ 1280 شمسی تابعیت خارجی تحصیل کرده باشد تبعیت خارجی او‌ کان‌لم‌یکن بوده و تبعه ایران شناخته می‌شود و از اشتغال به وزارت و معاونت وزارت و عضویت مجالس مقننه و انجمن‌های ایالتی و ولایتی و ‌بلدی و هرگونه مشاغل دولتی محروم خواهد بود."

اصلاح ماده ۹۸۹ و املاک ایرانیان خارج از کشور

این اصلاح با ماده ۱۳ قانون حمایت از ایرانیان خارج از کشور انجام شد. مجلس این قانون را در ۲۳ مهر ۱۴۰۴ تصویب کرد و شورای نگهبان در ۱۴ آبان ۱۴۰۴ آن را تأیید کرد.

عسکر جلالیان، معاون حقوق بشر و امور بین‌الملل وزارت دادگستری، متن پیشین را چنین توضیح داد: "هر ایرانی تابعیت کشور دیگری را کسب کند، تمام اموالش به فروش می‌رسد و پس از کسر هزینه‌های این اقدام، پول فروش اموال به شخص مورد نظر بازگردانده می‌شود."

او درباره متن تازه گفت: "هر ایرانی هر جای دنیا که باشد، ایرانی است و هیچ‌کس حق ندارد به اموال آن شخص تعرض کند و اموالش متعلق به خودش است".

جلالیان دامنه این ماده را هم مشخص کرد: "اینکه از نظر حقوقی برخورد ما با تابعیت دوم چگونه است، موضوع دیگری است و ارتباطی به این ماده قانونی پیدا نمی‌کند."

به رسمیت شناختن تابعیت خارجی با تصویب هیئت وزیران

تبصره‌ای که در ۱۱ بهمن ۱۳۳۷ به ماده ۹۸۹ افزوده شد، همچنان در قانون است: "هیئت وزیران می‌تواند بنا به مصالحی به پیشنهاد وزارت امور خارجه تابعیت خارجی مشمولین این ماده را به رسمیت بشناسند. به این‌گونه اشخاص با موافقت وزارت امور خارجه اجازه ورود به ایران یا اقامت می‌توان داد."

کارشناسان Murblzهمین‌جا در گفت‌وگو پاسخ می‌دهند

پرونده‌ی شما متفاوت است؟ از کارشناس بپرسید

پرسش شمابپرسید

درباره‌ی این مقاله پرسشی دارم: تابعیت مضاعف چیستاین برای خانواده‌ی من چگونه است؟در وضعیت من از کجا شروع کنم؟

مشاوره‌ی اول رایگان است. اطلاعات شما نزد ما می‌ماند.

ترک تابعیت ایران: چهار شرط ماده ۹۸۸

ماده ۹۸۸ با این جمله آغاز می‌شود: "اتباع ایران نمی‌توانند تبعیت خود را ترک کنند مگر به شرایط ذیل:"

• "به سن ۲۵ سال تمام رسیده باشند."
• "هیئت وزرا خروج از تابعیت آنان را اجازه دهد."
• "قبلاً تعهد نمایند که در ظرف یک سال از تاریخ ترک تابعیت حقوق خود را بر اموال غیر‌منقول که در ایران دارا می‌باشند و یا ممکن است‌ بالوراثه دارا شوند ولو قوانین ایران اجازه تملک آن را به اتباع خارجه بدهد به نحوی از انحا به اتباع ایرانی منتقل کنند".
• "خدمت تحت‌السلاح خود را انجام داده باشند".

همان بند سوم درباره خانواده می‌گوید: "زوجه و اطفال کسی که بر طبق‌ این ماده ترک تابعیت می‌نمایند اعم از اینکه اطفال مزبور صغیر یا کبیر باشند از تبعیت ایرانی خارج نمی‌گردد مگر اینکه اجازه هیئت وزرا شامل آن‌ها‌ هم باشد."

تبصره الف مهلت خروج از کشور را تعیین می‌کند. کسانی که ترک تابعیت می‌کنند "باید ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور سند ترک تابعیت از ایران خارج شوند."

زن ایرانی و ازدواج با تبعه خارجی

ماده ۹۸۷ می‌گوید: "زن ایرانی که با تبعه خارجه مزاوجت می‌نماید به تابعیت ایرانی خود باقی خواهد ماند مگر اینکه مطابق قانون مملکت زوج تابعیت شوهر به واسطه وقوع عقد ازدواج به زوجه تحمیل شود".

همین ماده درباره پایان ازدواج می‌افزاید: "بعد از وفات شوهر و یا تفریق به صرف تقدیم درخواست به وزارت امور خارجه به انضمام ورقه تصدیق فوت شوهر و یا سند تفریق، تابعیت اصلیه زن با جمیع حقوق و امتیازات راجعه به آن مجدداً به او تعلق خواهد گرفت."

فرزندان پدر ایرانی که در خارج به دنیا می‌آیند

بند ۲ ماده ۹۷۶ این فرزندان را تبعه ایران می‌شمارد: "کسانی که پدر آن‌ها ایرانی است اعم از اینکه در ایران یا در خارجه متولد شده باشند."

بازگشت به تابعیت ایران

ماده ۹۹۰ می‌گوید: "از اتباع ایران کسی که خود یا پدرشان موافق مقررات تبدیل تابعیت کرده باشند و بخواهند به تبعیت اصلیه خود رجوع نمایند به‌ مجرد ‌درخواست به تابعیت ایران قبول خواهند شد مگر آ‌ن‌که دولت تابعیت آن‌ها را صلاح نداند."

کارشناسان Murblz قواعد کشورهای دیگر را در مطلب تابعیت دوگانه کشور به کشور آورده‌اند و پاسخ کوتاه را در صفحه آیا می‌توان تابعیت دوگانه داشت نوشته‌اند.

پرسش‌های پرتکرار