สองสัญชาติปี 2026: ประเทศไหนอนุญาต ประเทศไหนห้าม และต้องจ่ายอะไรบ้าง

“สองสัญชาติ” กับ “สัญชาติที่สอง” ไม่ใช่สิ่งเดียวกันในทางกฎหมาย และการสับสนสองอย่างนี้ทำให้หลายคนเสียหนังสือเดินทาง เงิน และความสบายใจ นี่คือใครอนุญาตหนังสือเดินทางเล่มที่สอง ใครยังบังคับให้สละ และหน้าที่อะไรที่โผล่มาหลังได้เอกสารมาแล้ว

สองสัญชาติกับหนังสือเดินทางเล่มที่สองเป็นคนละเรื่อง

ภาษาพูดใช้สองคำนี้แทนกัน แต่กฎหมายไม่ สองสัญชาติ ในความหมายเคร่งครัดมีเมื่อสองรัฐลงนามสนธิสัญญายอมรับบุคคลหนึ่งเป็นพลเมืองของทั้งสองพร้อมกัน และแบ่งหน้าที่ระหว่างกัน ทั้งรับราชการทหารที่ไหน เสียภาษีที่ไหน กงสุลของใครคุ้มครอง สนธิสัญญาแบบนี้หายากมาก

สัญชาติที่สอง (หรือหลายสัญชาติ) คือกรณีทั่วไป คุณถือหนังสือเดินทางสองเล่ม และแต่ละรัฐถือว่าคุณเป็นพลเมืองของตนเท่านั้น โดยไม่สนใจเอกสารอีกเล่มเลย นี่คือวิธีที่ผู้ถือหนังสือเดินทางสองเล่มเกือบทุกคนใช้ชีวิตจริง

ปารากวัยเป็นตัวอย่างในตำรา รัฐธรรมนูญ (มาตรา 149) อนุญาตหลายสัญชาติ “ตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศ” แต่กฎหมายเลขที่ 7052 ที่ผ่านในปี 2022 ตัดหน้าที่ที่ชาวต่างชาติซึ่งแปลงสัญชาติต้องสละสัญชาติเดิมออกอย่างชัดเจน ในทางรูปแบบจึงเป็นสัญชาติที่สองมากกว่าสองสัญชาติ และทำงานตรงตามที่นักลงทุนต้องการ รายละเอียดอยู่ในหน้า สัญชาติปารากวัยจากการลงทุน

ที่ไหนหนังสือเดินทางเล่มที่สองไม่มีใครว่า

ส่วนใหญ่ของโลกผ่อนคลายเรื่องหลายสัญชาติ รวมถึงเกือบทุกเขตอำนาจที่มีเส้นทางลงทุนหรือแปลงสัญชาติที่จริงจัง

• ปารากวัย ไม่ต้องสละ และระบบภาษีตามแหล่งที่มาไม่เก็บภาษีรายได้จากต่างประเทศ
• ตุรกี อนุญาตหลายสัญชาติ เส้นทางสัญชาติจากการลงทุน กำหนดอสังหาริมทรัพย์ $400,000 ตั้งแต่ปี 2022
• อาร์เจนตินา เปิดให้แปลงสัญชาติ และสัญชาติอาร์เจนตินาโดยการเกิดถูกถอนไม่ได้ตามรัฐธรรมนูญ กลไกอธิบายไว้ใน สัญชาติอาร์เจนตินา
• แคริบเบียน แอนติกาและบาร์บูดา เกรเนดา เซนต์คิตส์และเนวิส เซนต์ลูเซีย โดมินิกา ไม่ต้องสละ อยู่ในประเทศน้อยมาก หลังข้อตกลงระหว่างหมู่เกาะปี 2024 เงินสมทบขั้นต่ำเริ่มที่ประมาณ $200,000 ดูภาพรวมเต็มของ โครงการสัญชาติ
• โปรตุเกส ไอร์แลนด์ สหราชอาณาจักร อนุญาตหลายสัญชาติ ข้อควรระวังเรื่องโปรตุเกส: ระยะเวลาการแปลงสัญชาติกำลังถูกปรับให้นานขึ้นตลอดปี 2025-2026 ควรตรวจถ้อยคำปัจจุบันของกฎหมายก่อนยื่น
• เยอรมนี ตั้งแต่ 27 มิถุนายน 2024 อนุญาตหลายสัญชาติทั้งผู้ที่แปลงสัญชาติและคนเยอรมันที่ได้หนังสือเดินทางต่างประเทศ เป็นการกลับนโยบายเดิมทั้งหมด ดู สัญชาติเยอรมนี
• สหรัฐอเมริกา ในหลักการไม่ส่งเสริมสองสัญชาติ แต่ยอมรับในทางปฏิบัติ คำปฏิญาณแปลงสัญชาติมีถ้อยคำสละสัญชาติ แต่คนอเมริกันไม่เสียสัญชาติสหรัฐฯ เพราะได้หนังสือเดินทางเล่มที่สอง
• มอลตา หลายสัญชาติไม่มีปัญหา แต่เส้นทางลงทุนหายไปแล้ว วันที่ 29 เมษายน 2025 ศาลยุติธรรมสหภาพยุโรปตัดสินว่าโครงการแปลงสัญชาติสำหรับนักลงทุนของมอลตาขัดกับกฎหมายสหภาพ สิ่งที่เหลืออธิบายไว้ใน สัญชาติมอลตา

ที่ไหนยังต้องสละหนังสือเดินทางเล่มแรก

ประมาณสามสิบประเทศยืนยันให้มีสัญชาติเดียว และกลไกต่างกันในแบบที่สำคัญ สำหรับคนไทย พระราชบัญญัติสัญชาติ มาตรา 22 กำหนดว่าผู้ที่มีสัญชาติไทยและแปลงสัญชาติเป็นคนต่างด้าวย่อมเสียสัญชาติไทย

• จีน แบบที่เข้มงวดที่สุด สัญชาติจีนสิ้นสุดโดยอัตโนมัติทันทีที่ได้สัญชาติต่างประเทศโดยสมัครใจ ไม่ต้องยื่น ไม่มีการแจ้ง ไม่มีคำเตือน
• ญี่ปุ่น ต้องเลือก ผู้ที่มีสองสัญชาติหลังอายุ 18 ปีมีเวลาสองปีในการเลือกสัญชาติเดียว ศาลญี่ปุ่นยืนยันว่ากฎนี้ชอบด้วยรัฐธรรมนูญในปี 2025 และยังไม่มีการปฏิรูป
• อินเดีย ไม่มีสองสัญชาติ สิ่งทดแทนคือบัตรพลเมืองอินเดียโพ้นทะเล ซึ่งคืนสิทธิ์ส่วนใหญ่ แต่ไม่รวมการเลือกตั้ง การดำรงตำแหน่งสาธารณะ หรือการถือครองที่ดินเกษตร
• ออสเตรีย ต้องสละ มีข้อยกเว้นแคบ ๆ สำหรับสัญชาติโดยการเกิดและผู้ทำประโยชน์พิเศษต่อสาธารณรัฐ
• สิงคโปร์ สัญชาติเดียว ต้องสละพร้อมเอกสาร ผู้ที่เกิดมามีสองสัญชาติต้องเลือกภายในอายุ 21 ปี
• คาซัคสถาน ห้ามสัญชาติที่สอง ผู้ถือต้องแจ้งและคืนหนังสือเดินทางคาซัคสถานภายใน 30 วัน ตอนนี้บทลงโทษเป็นทางปกครอง แต่รัฐสภากำลังอภิปรายเรื่องความรับผิดทางอาญา
• ยูเครน ข้อห้ามที่มีมานานถูกยกเลิกบางส่วน กฎหมายเลขที่ 4502-IX มีผลเมื่อ 16 มกราคม 2026 อนุญาตหลายสัญชาติกับประเทศในรายชื่อที่คณะรัฐมนตรีอนุมัติ (เริ่มต้นคือแคนาดา สหรัฐฯ เยอรมนี โปแลนด์ และเช็กเกีย) โดยยกเว้นสัญชาติรัสเซียอย่างชัดเจน

รายประเทศ: สถานะและข้อแม้

สถานะ ณ ปี 2026 กฎหมายสัญชาติเปลี่ยนเร็ว ควรตรวจอีกครั้งก่อนยื่นสิ่งใด

หน้าที่แจ้งที่พลเมืองรัสเซียมักพลาด

รัสเซียไม่ห้ามหนังสือเดินทางเล่มที่สอง แต่กำหนดให้แจ้ง กำหนดเวลาคือ 60 วัน นับจากได้สัญชาติที่สองหรือสิทธิ์พำนักในต่างประเทศ หากได้เอกสารในต่างประเทศและยังอยู่นอกประเทศ นับวันเริ่มตั้งแต่วันที่เข้ารัสเซียครั้งถัดไป

ยื่นได้ด้วยตนเองที่หน่วยตรวจคนเข้าเมืองของกระทรวงมหาดไทย ผ่านพอร์ทัลบริการภาครัฐ หรือผ่านสถานกงสุลรัสเซียในต่างประเทศ การยื่นล่าช้าหรือกรอกผิดถูกปรับทางปกครอง 500-1,000 รูเบิล การปกปิดโดยเจตนาเป็นความผิดทางอาญา ปรับได้ถึง 200,000 รูเบิล หรือเท่ารายได้หนึ่งปี หรือทำงานบังคับได้ถึง 400 ชั่วโมง

ผลในทางปฏิบัติสำคัญกว่าค่าปรับ ภายในรัสเซีย ผู้ถือหนังสือเดินทางสองเล่มถูกปฏิบัติเหมือนพลเมืองรัสเซียเท่านั้น พร้อมหน้าที่ทั้งหมดที่ตามมา

สี่ความเสี่ยงที่โผล่มาช้าเกินไป

การเกณฑ์ทหาร หนังสือเดินทางเล่มที่สองอาจมาพร้อมหน้าที่เกณฑ์ทหาร ตุรกี กรีซ อิสราเอล เกาหลีใต้ และสิงคโปร์คือชื่อที่พบบ่อย กฎสำหรับผู้แปลงสัญชาติมักผ่อนกว่าผู้ที่เกิดมามีสัญชาติ แต่เป็นเรื่องที่ต้องยืนยันก่อนยื่น ไม่ใช่หลังจากนั้น

ภาษี หนังสือเดินทางอย่างเดียวไม่ได้ทำให้คุณเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี ข้อยกเว้นที่สำคัญคือสหรัฐอเมริกา ซึ่งเก็บภาษีพลเมืองจากรายได้ทั่วโลกไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน สิ่งที่เปลี่ยนสถานะของคุณคือการย้าย และการขอสัญชาติมักมาพร้อมการย้าย หน้าที่ในประเทศเดิมจะเป็นอย่างไร อธิบายไว้ในหมวด ภาษีและถิ่นที่อยู่ทางภาษี

การคุ้มครองทางกงสุลหยุดที่ชายแดน นี่คือประเด็นที่ถูกมองข้ามมากที่สุด ตามหลักสัญชาติที่มีผลเหนือกว่า ซึ่งบัญญัติไว้ตั้งแต่อนุสัญญากรุงเฮกปี 1930 รัฐไม่มีหน้าที่ให้กงสุลต่างชาติเข้าพบบุคคลที่รัฐถือว่าเป็นพลเมืองของตน ในประเทศที่คุณถือหนังสือเดินทาง หนังสือเดินทางอีกเล่มจะไม่ช่วยคุณ

เข้าประเทศด้วยเอกสารผิดเล่ม กฎสากลคือ คุณเข้าและออกจากประเทศที่คุณมีสัญชาติด้วยหนังสือเดินทางของประเทศนั้น สหรัฐฯ กำหนดไว้ชัดสำหรับพลเมืองของตน และรัสเซียกับรัฐอื่นส่วนใหญ่มีบทบัญญัติคล้ายกัน การพยายามเข้าประเทศของตนเองด้วยหนังสือเดินทางอีกเล่มไม่ใช่ทางลัดที่ฉลาด แต่เป็นการคุยกันในห้องตรวจชั้นที่สอง

เลือกหนังสือเดินทางเล่มที่สองโดยไม่สร้างความขัดแย้ง

ลำดับเหมือนกันทุกงบประมาณ ขั้นแรกยืนยันว่าประเทศปัจจุบันของคุณยอมรับหลายสัญชาติ หากไม่ คำถามก็จบตั้งแต่ยังไม่เริ่ม จากนั้นตรวจว่าประเทศปลายทางบังคับให้สละหรือไม่ แล้วประเมินผลทางภาษีและหน้าที่รับราชการ หลังจากทั้งหมดนั้นจึงเปรียบเทียบระยะเวลา ค่าใช้จ่าย และคุณภาพของหนังสือเดินทาง

หากเส้นทางตรงสู่หนังสือเดินทางถูกปิด เกือบทุกครั้งมีทางกลาง สิทธิ์พำนักไม่สร้างความขัดแย้งทางสัญชาติ และมักแก้ปัญหาจริงได้ 80% ตั้งแต่การเข้าถึงธนาคารจนถึงอิสระในการเดินทาง เราอธิบายข้อแลกเปลี่ยนไว้ใน สิทธิ์พำนัก และ สิทธิ์พำนักจากการลงทุน ส่วนเส้นทางแปลงสัญชาติที่เร็วกว่าอย่าง สัญชาติคีร์กีซสถาน สมเหตุสมผลก็ต่อเมื่อตรวจกับหนังสือเดินทางที่คุณถืออยู่แล้วเท่านั้น

คำถามที่พบบ่อย