Aile ile yurtdışına yerleşmek: çocukların okulu, belgeleri ve uyumu

Hangi belgeler gerekir, Portekiz ve İrlanda'da okul nasıl işler, dil bilmeyen çocuk okula nasıl başlar ve ilk aylar nasıl kolaylaşır. Murblz uzmanlarından çocuklu ailelere rehber.

Aile ile yurtdışına yerleşmek, tek başına taşınmaktan farklı sorular getirir: Çocuklar hangi okula gidecek, hangi belgeler yanımızda olmalı, ilk aylar nasıl geçecek? Bu soruları bavul hazırlanmadan önce cevaplayan aileler yeni şehre daha sakin varır, çocukları da yeni evine daha çabuk alışır. Bu rehberde Murblz uzmanları Portekiz ve İrlanda'nın okul kurallarını, ailelere eşlik ettiğimiz yolculuklardan çıkan pratik derslerle bir araya getirdi.

Aile ile yurtdışına yerleşmek mantıklı mı?

Ailelerin bize en sık sorduğu soru budur ve cevabı her aile için ayrı yazılır. Taşınma kararını en çok çocukların eğitimi belirliyor: iyi bir okul, güvenli bir mahalle ve çocuğun birden fazla dil konuşarak büyümesi. Kararı zorlaştıran ise ilk aylar: yeni dil, uzakta kalan dedeler ve nineler, arkadaşsız geçen ilk teneffüsler.

Murblz uzmanlarının gözlemi net: Taşınmayı mantıklı kılan şey ülkeden çok plandır. İşi, oturma izni ve okulu birbirine bağlı bir takvimle planlayan aile, ilk yılı bir macera gibi yaşar. Aynı adımları tek tek ve son dakikada atan aile ise ilk yılı evrak peşinde geçirir. Çocuğun yaşı da planın bir parçasıdır: okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuk yeni dili oyunla öğrenir, ergen ise karara baştan ortak edilmek ister.

Ergen çocukla taşınmak: kararı birlikte vermek

Küçük çocuk yeni şehri ailesinin yanında keşfeder; ergen ise arkasında daha büyük bir dünya bırakır: yıllardır süren arkadaşlıklar, emek verdiği dersler, takımı, kendi mahallesi. Bu yaşta taşınmayı kolaylaştıran şey, çocuğun kendini kararın bir parçası olarak görmesidir. Yeni şehri, okulu ve mahalleyi fotoğraflarda onunla birlikte inceleyin, okul seçerken fikrini sorun, ilk hafta için kendi planını yapmasına izin verin.

Okul takvimi de ergen için daha önemlidir. Sınav yıllarının ortasında ülke değiştirmek yerine yeni okul yılının başında varmak, hem dersleri hem arkadaşlıkları kolaylaştırır. Bu yüzden ergen çocuğu olan ailelerle takvimi okul yılından geriye doğru kuruyoruz: önce okul yılının ilk günü, ondan geriye doğru yolculuk, ev, okul kaydı, oturma izni ve belgelerin tercümesi.

Yola çıkmadan önce hazırlanacak belgeler

Çocuklu bir dosya, yetişkin dosyasından daha kalındır. Hangi ülkeye giderseniz gidin, aşağıdaki belgeler hemen her başvuruda karşınıza çıkar ve tercüme ile onay süreleri takvimin en uzun kalemidir:

• Her çocuk için geçerli pasaport ve uluslararası doğum belgesi.
• Evlilik belgesi ya da velayeti gösteren mahkeme kararı.
• Ebeveynlerden biri Türkiye'de kalıyorsa, onun yazılı izni, yani muvafakatname.
• Aşı kartı ve çocuğun sağlık kayıtları.
• Son yılların karneleri ve okul belgeleri, yeni okulun sınıfı doğru belirlemesi için.

Belgelerin hangi onayla, hangi dile ve kim tarafından tercüme edileceği ülkeye göre değişir. Murblz danışmanı bu listeyi gideceğiniz ülkeye ve izin türüne göre kesinleştirir, her belge için bir tarih koyar.

Portekiz: okul 6–18 yaş arası zorunlu

Portekiz'de temel ve ortaöğretime devam 6 ile 18 yaş arasındaki tüm öğrenciler için zorunludur. Göçmen aileler için en önemli ayrıntı dil desteğidir: Portekizce ana dili olmayan öğrenci, Portekizce dersi yerine ana dili olmayanlar için hazırlanmış ayrı bir Portekizce dersi alabilir. Bu derse girmek için her öğrenci bir dil seviye sınavına girer ve başlangıç, orta ya da ileri seviyeye yerleştirilir.

Bu, çocuğun dili bilmeden okula başlayabileceği ve kendi seviyesinde ilerleyeceği anlamına gelir. Lizbon ve Porto'da sınıflar farklı ülkelerden gelen çocuklarla doludur; teneffüste duyulan dillerin arasında İngilizce de çok yer tutar. Oturma izni yolları ve günlük hayat için Portekiz sayfamıza bakabilirsiniz.

İrlanda: ücretsiz okul ve İngilizce eğitim

İrlanda'da eğitim 6 ile 16 yaş arası ya da ortaöğretimin ilk üç yılı tamamlanana kadar zorunludur. Ülkeye yeni gelen çocuklar, göçmen işçilerin çocukları da dahil, diğer çocuklarla aynı eğitim hakkına sahiptir ve 6 ile 16 yaş arasında okula gitmek zorundadır. İlkokul ve ortaokul tüm çocuklar için ücretsizdir.

Okul yılı eylülde başlar. İlkokula kayıt için çocuğun eylülde en az 4 yaşında olması gerekir; çocuklar 4 ile 12 yaş arasında ilkokula, yaklaşık 12 ile 18 yaş arasında ortaöğretime gider. Dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı var: Okulların çoğu başvuran herkesi alabilse de mahalle okulunda yer garantisi yoktur. Bu yüzden ev ararken okul listesine bakmak ve başvuruyu erken yapmak, eylülde sürpriz yaşamamanın en kolay yoludur. Çalışma ve oturma izinlerini İrlanda sayfamızda topladık.

Almanya'yı düşünen aileler için aile birleşimi ve oturma izni adımlarını Almanya oturum izni yazımızda anlattık; Hollanda için de ayrı bir ülke sayfamız var.

Dil bilmeden okul: ilk haftalar

Anne babaların en büyük kaygısı çocuğun yeni ülkenin dilini bilmemesidir. Göçmen kabul eden ülkelerin okulları bu duruma alışkın; ilk haftalarda çocuğu zorlayan dersler değil, anlamamaktır. Öğretmen adını söyler, bahçedeki çocuklar güler ve o ne konuşulduğunu bilmez. Bu tabloyu değiştiren şey dili tam bilmek değil, ilk kelimelerdir: merhaba, sayılar, renkler, «istiyorum», «ben de oynayabilir miyim?».

Dublin'de bu dil zaten İngilizcedir. Lizbon'da çocuk Portekizceyi okulda öğrenir, ama farklı ülkelerden gelen çocukların sınıflarında, uluslararası okullarda ve mahalle parkında ortak dil çoğu zaman İngilizcedir. Bu yüzden ailelere İngilizceye taşınmadan birkaç ay önce, evde ve her gün kısa bir buluşmayla başlamalarını öneriyoruz.

Taşınmadan önce aileler bize sık sık çocuğa evde İngilizce öğretmek konusunu soruyor; cevabımız, düzenin süreden önemli olduğu. Tatako tam da bu fikirle hazırlanmış: anne ya da baba çocuğun yanına oturur, günde yaklaşık beş dakika dersi kendisi yürütür, çocuk İngilizceyi ilk kelimelerden duyar, resimde bulur ve kendisi söyler. Derste okunacak bir şey yoktur; sesli rehber kısa ipuçlarını ailenin dilinde verir ve çocuk hazır olduğunda kapanır. Tatako web'de, iPhone ve iPad'de, Android'de ve her bilgisayarda çalışır; ilk ders ücretsizdir ve kart gerektirmez.

Türkçe de geride kalmaz. Türkçe evin, sofranın ve babaanneyle görüntülü konuşmaların dili olarak kalır; çocuğun yeni dille geçen yorucu bir günün ardından döndüğü dayanaktır. İlk dilinin yerinin korunduğunu bilen çocuk ikinci dili daha kolay kabul eder. Evde basit bir kural koyun: evde Türkçe, her gün sabit birkaç dakika İngilizce, okulda ise o ülkenin dili.

İlk aylar: çocuğun yeni hayata uyumu

Çocuklar neyin geleceğini bildiklerinde değişime daha kolay dayanır. Yola çıkmadan birkaç hafta önce nereye gittiğinizi anlatın, yeni evi ve okulu fotoğraflarda gösterin, en sevdiği birkaç eşyayı bavula kendisi koysun. Arkadaşlarla ve akrabalarla vedalaşmayı ciddiye alın: küçük bir veda buluşması, fotoğraflı ve telefon numaralı bir defter, görüntülü konuşma için bir sözleşme.

• İlk haftadan sabit bir düzen kurun: uyku saati, yemek ve okul yolu.
• İlk iş çocuğun odasını, eski evden gelen eşyalarla yerleştirin.
• Okul dışında bir etkinlik bulun, spor ya da mahalle kursu; arkadaşlıklar orada daha çabuk kurulur.
• Her akşam kısa bir sohbet: Bugünün en güzel anı neydi? En zoru hangisiydi?

İlk ay okuldan sessiz dönen çocuk, kararın yanlış olduğunu göstermez. Yeni bir dünyayı bütün gücüyle anlamaya çalışıyordur ve bu döneme hazırlıklı olan aile onu çok daha sakin geçirir. Aileler bize genellikle üçüncü ayın sonunda aynı şeyi söylüyor: Çocuk okuldan arkadaşlarının adlarıyla dönmeye başladı.

Murblz çocuklu ailelere nasıl eşlik ediyor

Aile ile yurtdışına yerleşmek, daha büyük bir dosya ve birbirine bağlı tarihler demektir: her aile üyesinin oturma izni, tercüme edilip onaylanmış doğum belgeleri, diğer ebeveynin muvafakatnamesi, okula yakın bir ev ve okul yılı başlamadan önceki bir yolculuk tarihi. Murblz danışmanı çocuklarınızın yaşına uygun ülkeyi ve yolu seçer, ailenin dosyalarını eksiksiz hazırlar ve her adım için bir tarih koyar. Eşlik ücretini müdürümüz talebiniz üzerine sohbette hesaplar.

Sık sorulan sorular